Stop met dit soort advies geven dat stiekem het zelfvertrouwen ondermijnt.

De meisje op het cafeterras huilde niet, maar je zag dat het niet veel scheelde. Haar vriendin leunde over de tafel, haalde adem en zei zo’n zin die vriendelijk klinkt, er vriendelijk uitziet, en toch snijdt als glas: “Wees niet zo streng voor jezelf. Wees gewoon wat zelfverzekerder.”

Het meisje knikte, glimlachte flauwtjes en staarde naar haar koffie.

Je voelde de kloof tussen de woorden en haar werkelijkheid. Dat onzichtbare, kleine prikje wanneer iemand je advies geeft dat opbeurend klinkt, maar eigenlijk zegt: “Jij, zoals je nu bent, bent niet genoeg.”

We horen dit soort advies op het werk, op TikTok, aan familietafels. Het staat op mokken, in carrousels, gestikt op pastelkleurige Instagram Stories.

Sommig ervan sloopt in stilte je zelfbeeld.

“Wees gewoon zelfverzekerd” en andere nep-helpende zinnen

Luister naar een groep vrienden die praat over een relatiebreuk, een slecht cijfer of een mislukte sollicitatie en je hoort steeds dezelfde afspeellijst. “Denk er niet zo veel over na.” “Doe niet zo gevoelig.” “Je moet gewoon wat meer van jezelf houden.”

Op het eerste gezicht klinkt het steunend. Het klinkt als groei, empowerment, persoonlijke verantwoordelijkheid.

Maar luister onder de woorden. Wat de ander écht hoort is: “Je gevoelens van nu zijn fout. De manier waarop jij reageert is een probleem. Fix jezelf, en snel.”

Stel je dit voor. Je sleept jezelf het kantoor in na een keiharde presentatie die volledig uit de bocht vloog. Je manager neemt je apart en zegt glimlachend: “Je bent top, je moet de volgende keer gewoon wat meer zelfvertrouwen uitstralen. Geloof in jezelf!”

Je loopt terug naar je bureau met die warme, glanzende feedback… en voelt je vreemd genoeg slechter.

In plaats van: “Ik kan mijn slides verbeteren, mijn antwoorden oefenen, om coaching vragen,” hoort je brein: “Mijn persoonlijkheid is het probleem. Mijn gebrek aan zelfvertrouwen is het echte falen. Andere mensen kunnen dit gewoon beter.”

Dat is het verborgen gif in dit soort advies: het richt zich op identiteit, niet op gedrag.

Het zegt niet: “Hier is een kleine, haalbare stap.” Het zegt: “Word een ander mens.”

Wanneer advies aanvalt hoe je je voelt in plaats van wat je concreet kunt doen, ontstaat er een subtiele oorlog in jezelf. Je gaat twijfelen aan je reacties, je behoeften, je tempo. Je schuift langzaam van ‘Ik heb een fout gemaakt’ naar ‘Ik bén een fout’.

Die verschuiving is waar je zelfbeeld begint te scheuren.

Hoe je stopt met advies geven dat meer pijn doet dan het helpt

Als je merkt dat je op het punt staat te zeggen: “Wees gewoon wat zelfverzekerder,” pauzeer dan. Vervang identiteitsadvies door concrete steun.

Vraag: “Wil je ideeën, of wil je dat ik gewoon luister?” Volg het antwoord alsof het een routekaart is.

In plaats van iemand te pushen om zich anders te voelen, richt je op wat diegene als volgende kan doen: één telefoontje dat ze kunnen plegen, één script dat ze kunnen proberen, één grens die ze kunnen stellen. Kleine, saaie, praktische stappen zijn vaak de echte magie.

Er is een reden dat zoveel feelgood-advies op elkaar lijkt: “Denk gewoon positief.” “Geef niet op.” “Jij kan dit.” We herhalen het omdat we ons ongemakkelijk voelen bij de pijn van anderen. We willen het snel opruimen.

Het probleem is dat deze zinnen vaak landen als oordeel, verpakt als vriendelijkheid. “Wees niet zo negatief” kan betekenen: “Je angst is irritant.” “Je bent sterker dan dit” kan klinken als: “Je mag niet worstelen.”

Eerlijk: niemand doet dit elke dag. Niemand “houdt gewoon van zichzelf” op commando of “stopt met overdenken” omdat iemand het zei in een meeting of op een podcast.

Soms is het krachtigste advies simpelweg: “Je bent niet gek dat je je zo voelt.”

• Stop met diagnosticeren, begin met beschrijven
  Vervang labels als “te gevoelig” of “te behoeftig” door beschrijvingen van wat je ziet: “Je lijkt echt overspoeld; wil je praten over wat er op je weegt?”

• Ruil slogans in voor concrete dingen
  In plaats van “Wees zelfverzekerder,” probeer: “Zullen we je pitch de volgende keer samen oefenen, zodat je je wat steviger voelt?”

• Valideer eerst, suggereer daarna
  Zeg wat er nu waar is: “Dat klinkt echt zwaar.” Laat hun gevoelens bestaan, en vraag dan of ze ideeën willen.

• Respecteer verschillende tempo’s
  Niet iedereen herstelt, beslist of spreekt zich uit in hetzelfde tempo. Advies dat hun ritme negeert, voelt als een stille kritiek.

• Vraag, ga niet invullen
  Een simpele “Wat zou voor jou het meest helpend voelen?” is vaak helender dan tien minuten aan motiverende speeches.

Het soort steun dat écht zelfvertrouwen opbouwt

Echt zelfvertrouwen groeit niet doordat iemand je vertelt dat je “je mindset moet upgraden”. Het groeit elke keer dat je volledig mens mag zijn bij iemand, en diegene niet terugdeinst.

Het wordt opgebouwd wanneer een baas zegt: “Dat was pittig. Laten we uitpluizen wat er gebeurde en aan twee dingen werken voor de volgende keer,” in plaats van: “Je moet gewoon een dikkere huid hebben.”

Het groeit wanneer een vriend zegt: “Natuurlijk ben je angstig. Iedereen zou dat zijn,” en met je in de stilte zit, zonder je te haasten om “beter” te worden.

We hebben het allemaal meegemaakt: dat moment waarop iemands simpele, nuchtere aanwezigheid meer heelde dan honderd zelfhulpquotes.

Kernpunt	Detail	Waarde voor de lezer
Herken schadelijk “lief” advies	Identiteitsgerichte zinnen (“wees zelfverzekerder”, “doe niet zo gevoelig”)	Zien wat in stilte het zelfbeeld ondermijnt
Verschuif naar concrete steun	Vraag wat nodig is, bied kleine haalbare acties	Hulp geven die situaties écht verandert
Bescherm relaties	Valideer gevoelens vóór je oplossingen aandraagt	Vertrouwen opbouwen i.p.v. verborgen wrok

FAQ:

• Vraag 1 Hoe reageer ik als iemand tegen me zegt: “Wees gewoon wat zelfverzekerder”?
  Je kunt antwoorden met iets als: “Zelfvertrouwen zou helpen, ja. Wat denk je concreet dat ik de volgende keer anders kan doen?” Daarmee stuur je het gesprek vriendelijk weg van vage persoonlijkheidskritiek en richting praktische steun.

• Vraag 2 Is alle advies slecht voor je zelfbeeld?
  Nee. Advies dat focust op gedrag, vaardigheden en opties helpt vaak. Advies dat aanvalt wie je bent of hoe je je voelt, zeker met zinnen als “jij bent te…”, is wat langzaam het zelfbeeld aantast.

• Vraag 3 Wat kan ik zeggen in plaats van “Doe niet zo gevoelig”?
  Probeer: “Ik zie dat dit je echt raakt, en ik wil begrijpen waarom,” of “Je reactie doet ertoe; kun je me meer vertellen over wat erachter zit?” Je schaamt hun gevoeligheid niet af, je erkent die.

• Vraag 4 Hoe stop ik met dit soort advies geven als het bij mij automatisch gaat?
  Begin met een micropauze voordat je iets zegt. Vraag jezelf: “Ben ik hun gevoelens aan het beoordelen, of hun keuzes aan het ondersteunen?” Na verloop van tijd wordt die pauze een gewoonte en verschuift je taal vanzelf.

• Vraag 5 Wat als ik juist wél harde feedback moet geven?
  Je kunt eerlijk zijn zonder iemands identiteit aan te vallen. Beschrijf het specifieke gedrag, het effect, en één of twee dingen die kunnen veranderen. Houd de focus op de situatie, niet op hun waarde als persoon.